Instytut Ronalda Reagana
Reaganomika - działa zawsze i wszędzie (3)
Michael Reagan, dodano: 03.01.2014

Keynesizm zawodzi za każdym razem. Jednak historia jego niepowodzeń nie powstrzymuje uczniów Johna Maynarda Keynesa przed podejmowaniem kolejnych prób. Gdzie więc leży ekonomiczna prawda? Czy istnieje ekonomiczna teoria, która dowiodła swej prawdziwości w praktyce? Znakomicie, że pytacie!

Poniższy tekst stanowi kontynuację analizy zawartej w Zapomnianym kryzysie roku 1920 i Recesji 1960-1961

Paradoksalna prawda o Reaganomice

[…] trzecim kryzysem, który potwierdza skuteczność zasad Reaganomiki jest recesja Cartera z 1980 r.

Kiedy Ronald Reagan został zaprzysiężony w styczniu 1980 roku, przejął odpowiedzialność za gospodarkę z inflacją sięgającą 13,5 proc. oraz najwyższym poziomem bezrobocia od 1940 roku. W przeddzień inauguracji, Newsweek ogłosił: “Wchodząc do Białego Domu w przyszłym tygodniu, Ronald Reagan odziedziczy najniebezpieczniejszy kryzys ekonomiczny od czasu, gdy Franklin Roosevelt objął urząd 48 lat temu” [1]. Od chwili objęcia urzędu, Ronald Reagan działał na rzecz cięcia stawek podatkowych, [w rezultacie] obniżając najwyższą stawkę z 70 do 28 proc. w chwili zakończenia prezydentury. Efekty trudno nazwać inaczej niż zdumiewającymi.

Ronald Reagan zmniejszył Misery Index o połowę. Czym jest Misery Index? Podczas debaty z prezydentem Carterem, która miała miejsce w 1980 w Cleveland, Tata tłumaczył: “W 1976 roku prezydent Carter wynalazł wskaźnik, który nazwał Misery Index. Dodał poziom bezrobocia i poziom inflacji, który wówczas, za prezydenta Forda, wyniósł 12,5 proc. Carter mówił, że żaden człowiek, za którego rządów Misery Index osiągnął taki poziom, nie ma prawa ubiegać się o reelekcję. Dziś... Misery Index przekracza 20 procent i sądzę, że to coś sugeruje.” [2]

Misery Index za rządów Cartera osiągnął szczyt na poziomie 21,98 proc. w lecie 1980 roku i utrzymywał się na poziomie 19.33 proc. kiedy Ronald Reagan obejmował władzę. Do końca 1986 roku Ronald Reagan obniżył poziom bezrobocia do 6,6 proc. a poziom inflacji do 1,1 proc., co łącznie dawało Misery Index na poziomie 7,7 proc. Ostatniego dnia jego urzędowania, Misery Index wynosił skromne 10,1 proc., na co składało się bezrobocie w wysokości 5,4 proc. i inflacja na poziomie 4,7 proc. [3]

Za prezydentury Ronalda Reagana, gospodarka USA osiągnęła stan pełnego zatrudnienia (bezrobocie na poziomie 3-5 proc. jest uważane za równoznaczne z pełnym zatrudnieniem). Chociaż bezrobocie uparcie pozostawało wysokie dopóki obniżenie przez Reagana podatków nie wprowadziło gospodarki na tory rozwoju, po 1983 roku bezrobocie stale corocznie spadało. Cięcia podatkowe stworzyły 4 miliony miejsc pracy tylko w 1983 roku i 16 milionów do końca prezydentury Reagana. Bezrobocie w grupie Afroamerykanów spadło dramatycznie, z 19,5 proc. w 1983 roku do 11,4 proc. w 1989.

Cięcia podatkowe wyhamowały też inflację. Jej poziom spadł z 13,5 proc. w 1980 roku (ostatni rok administracji Cartera) i 10,3 proc. w 1981 roku (pierwszy rok cięć podatkowych za Reagana), do 6,2 proc. w 1982 roku i 3,2 proc. 1983 roku [4]. Według Cato Institute “amerykańska gospodarka miała się lepiej podczas prezydentury Reagana niż w latach poprzedzających i następujących po Reaganie”. Ta ocena bazuje na kilku kluczowych wskaźnikach, a mianowicie:

Wzrost gospodarczy – “Rzeczywisty wzrost gospodarczy – wskazuje Cato – wynosił średnio 3,2 proc. w latach prezydentury Reagana i 2,8 proc. w latach rządów Forda i Cartera oraz 2,1 proc. za Busha i Clintona”.

Dochód gospodarstw domowych – “Rzeczywista mediana dochodów gospodarstw domowych wzrosła o 4000 USD za czasów Reagana, podczas gdy w latach poprzedzających jego prezydenturę utrzymywała się na niezmiennym poziomie, a w latach po Reaganie obniżyła się o 1500 USD”.

Główne wskaźniki ekonomiczne – “Stopy procentowe, inflacja i bezrobocie spadały szybciej podczas prezydentury Reagana niż bezpośrednio przed lub po jego prezydenturze”. [5]

I na koniec as w rękawie. Cięcia podatkowe Reagana prawie podwoiły przychody budżetu federalnego. Po tym jak obniżka wszystkich stawek podatkowych o średnio 25% weszła w życie, wpływy od osób fizycznych i prawnych z tytułu podatku dochodowego wzrosły dramatycznie. Według Biura Zarządzania i Budżetu, przychody z podatku dochodowego od osób fizycznych wzrosły z 244,1 miliarda dolarów w 1980 roku do 445,7 miliarda dolarów w roku 1989, a zatem o ponad 82 proc. Wpływy od osób prawnych wzrosły z 64,6 miliardów dolarów do 103,3 miliardów dolarów, skok o 60 proc. [6]

Tak właśnie spełniła się “paradoksalna prawda”, o której John F. Kennedy mówił w 1962 roku: “Obecne cięcia podatkowe … mogą przynieść nadwyżkę budżetową”. Obaj, JFK i Ronald Reagan przewidzieli, że niższe stawki podatkowe przyniosą większe wpływy. Ta “paradoksalna prawda” zadziałała zgodnie z przewidywaniami. Wiara Ronalda Reagana w Reaganomikę wyrastała bardziej ze zdrowego rozsądku niż z ekonomicznych teorii. Tak to wyjaśniał: “Każdy system, który karze sukces i dokonania jest zły. Każdy system, który zniechęca do pracy, który zniechęca do wydajności, który zniechęca do postępu gospodarczego, jest zły. Z drugiej strony, jeśli obniżysz stawki podatkowe i pozwolisz ludziom wydawać lub oszczędzać pieniądze, które zarobili, będą bardziej pracowici, otrzymają większą zachętę do ciężkiej pracy, a zarabiane przez nich pieniądze staną się paliwem dla wielkiej gospodarczej maszynerii, która pobudza nasz ogólnokrajowy postęp. Rezultat: większy dobrobyt dla wszystkich i większe przychody państwa. Kilku ekonomistów określa te zasady mianem ekonomii podażowej. Ja nazywam to po prostu zdrowym rozsądkiem.” [7]

Pojęcie “ekonomia podażowa” zostało wymyślone przez Jude Wanniskiego i odnosi się do teorii makroekonomicznej, która mówi, że eliminując bariery dla produkcji (podaż) dóbr i usług sprzyjasz wzrostowi gospodarczemu. Eliminujesz te bariery poprzez obniżkę podatku dochodowego i podatku od zysków kapitałowych oraz poprzez zmniejszenie poziomu regulacji [gospodarki]. W rezultacie otrzymujesz wzrost dobrobytu i wpływów budżetowych.

Pomimo gwałtownego zwiększenia wpływów budżetowych za prezydentury Reagana, deficyt budżetowy wzrósł również. Dlaczego tak się stało? Jeśli cięcia podatkowe Reagana zaowocowały większą ilością pieniędzy w Skarbcu Federalnym, dlaczego państwo pogrążało się w długach? Odpowiedź: Wydatki pozostawiły w tyle przychody. Kontrolowany przez Demokratów Kongres wydawał więcej niż przyniosły zwiększone wpływy do budżetu. Podczas gdy wpływy z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych zwiększały się średniorocznie o 6,9 proc. w okresie 1980-1989, wydatki federalne wzrastały o 7,6 proc. Ronald Reagan przygotował dziewięć budżetów podczas swojej prezydentury i rozrzutny Kongres zwiększył limit wydatków we wszystkich z wyjątkiem jednego. [8]

Liberałowie niesłusznie obwiniają cięcia podatkowe Reagana o deficyt lat osiemdziesiątych. Po śmierci mojego ojca w czerwcu 2004 roku, New York Times we wstępniaku złożył Ronaldowi Reaganowi gratulacje za “dobre wyczucie czasu i szczęście”, a następnie przypuścił nieprzemyślany atak na “deficyt spowodowany obniżką podatków” i “wadliwą teorię stojącą za cięciami podatkowymi Reagana, wedle której wstrząs w gospodarce zaowocuje wzrostem przychodów wystarczającym do zbalansowania budżetu”. [9]

Ta ocena jest albo nieuczciwa albo po prostu głupia. Po pierwsze, jak się przekonaliśmy, to nie obniżka podatków skutkowała deficytem, a wydatki. Po drugie, Reaganomika nie ma nic wspólnego ze wstrząsem w gospodarce. Cięcia podatkowe Reagana działają w przewidywalny sposób, zachęcają do podejmowania ryzyka, innowacyjności, wydajności, konsumpcji i tworzenia bogactwa. Co do tego czy Reaganomika jest „wadliwą teorią” to fakty mówią same za siebie. Jeśli Reaganomika jest wadliwa, dlaczego działa tak znakomicie? Pamiętajcie, że zasady Reaganomiki przyniosły tak samo zdumiewające efekty za rządów Hardinga i Kennedy’ego.

Michael Reagan
“The New Reagan Revolution”
Thomas Dunne Books – St. Martin’s Press, New York 2011, str. 227-230
tłum. Marcin Bonicki

Przypisy:
[1] Alfred S. Regnery, Upstream: The Ascendace of American Conservatism, New York: Simon&Schuster, 2008, str. 308;
[2] Jimmy Carter, Presidential Debate in Cleveland, October 28, 1980, www.presidency.uscb.edu;
[3] www.miseryindex.us, March 26, 2010;
[4] Grover Norquist, Lesson on 99th Anniversary of Reagan’s Birthday, Wahington Examiner, February 5, 2010; Paul Sperry, Reagan’s Stubborn Tax Facts, World Net Daily, March 20, 2001;
[5] William A. Niskanen, Stephen Moore, Cato Policy Analysis No. 261: Supply Tax Cuts and the Truth About the Reagan Economic Record, October 22, 1996;
[6] The White House, OMB, Budget of the United States Government, Fiscal Year 2009, The Budget for Fiscal Year 2009: Historical Tables;
[7] Ronald Reagan, An American Life, str. 232;
[8] Paul Sperry, Reagan’s Stubborn Tax Facts, World Net Daily, March 20, 2001;
[9] Unsigned editorial, Ronald Reagan, New York Times, June 7, 2004;